(προηγούμενο)

arxigramma-Mετά καί την «αποκάλυψη» στον γράφοντα των πυραμίδων της Ταυρίδας (Κριμαίας), δεν είναι σίγουρο αν ο Αιήτης κατασκεύασε το «12+1» της Αίας, ή το βρήκε έτοιμο. Εν πάσει περιπτώσει, μικρή σημασία έχει. Το σημαντικό είναι πως οι Έλληνες γνώριζαν την κατασκευή καί τον χειρισμό τέτοιων τεχνουργημάτων, καί πως ο Αιήτης το ενεργοποίησε αμέσως.

Προχωράμε στη συζήτηση, χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες γιά το πώς έγινε βασιλιάς στην Κολχίδα, διότι σ’ αυτό το θέμα αδυνατώ έστω καί να εικάσω τα γεγονότα.

Η -με τον δικό μας τρόπο- αφήγηση της κληρονομιάς της Αίας, τελειώνει εδώ. Στην παρούσα τελευταία ανάρτηση του άρθρου θα δούμε (σε δύο συνέχειες) ορισμένα τεχνικά θέματα, καί κλείνουμε την ενότητα.

 

Προσανατολισμός του «12+1» της Αίας

Αυτό είναι ένα θέμα, θα έλεγα όχι τόσο ουσιαστικό γιά τις δυνατότητες του «12+1» της Κολχίδας. Περισσότερο έχει να κάνει με τη ναοδομία. Όμως, μιά που αναρωτήθηκα σχετικά, κάθησα να βρω την απάντηση. Η οποία θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ορισμένες λεπτομέρειες του «μύθου».

Οι ναοί, οι πυραμίδες, οι βωμοί… όλα τα σχετικά οικοδομήματα (καί σ’ όλη τη γνωστή Ιστορία του ανθρώπου), εάν δεν έχουν τυχαίους προσανατολισμούς (ο διαμήκης τους άξονας ή/καί τα ιερά τους), τότε έχουν κάποιους πολύ συγκεκριμένους. Μεταξύ αυτών, τους εξής τέσσερεις:

  • Το σημείο της ανατολής του Ηλίου στον ορίζοντα κατά τα ηλιοστάσια (δύο περιπτώσεις, θερινό-χειμερινό), καί
  • Το σημείο της ανατολής του Ηλίου στον ορίζοντα κατά τις ισημερίες (δύο περιπτώσεις, εαρινή-φθινοπωρινή).

Αυτοί οι προσανατολισμοί έχουν το χαρακτηριστικό πως είναι σταθεροί, όσα χρόνια κι αν περάσουν. Δηλαδή, θερινό ηλιοστάσιο θα έχουμε πάντα στις 21/06, καί ούτω καθ’ εξής. Έτσι, δεν πρέπει να μας εκπλήσσει που βρίσκουμε ναούς κτλ ηλικίας χιλιετιών, που σημαδεύουν τις ισημερίες καί τα ηλιοστάσια… τα οποία σημεία τα καταλαβαίνουμε αμέσως, διότι είναι ακριβώς τα ίδια με τα σημερινά.

Πιστεύω πως ο διαμήκης άξονας του «12+1» της Κολχίδας σημάδευε ένα από αυτά τα τέσσερα σημεία. Άρα, εάν βρεθούν ποτέ τα ερείπεια των δεκατριών αυτών πυραμίδων, θα υπακούνε στον προσανατολισμό που θα προσπαθήσουμε να συμπεράνουμε εδώ. Όπως καταλαβαίνετε, θα προσπαθήσουμε να περιορίσουμε ακόμη περισσότερο τις τέσσερεις αυτές πιθανότητες – κι αν είμαστε τυχεροί, θα καταλήξουμε σε μία.

Επίσης, υποθέτουμε πως ακριβώς τη μέρα ανατολής του Ηλίου στον προσανατολισμό του «12+1», είχανε κάποιο πανηγύρι στην Αία – καί δή, υπαίθριο, πιθανόν μάλιστα με κάποιας μορφής ταυροκαθάψια. Καί συμπεραίνουμε πως οι Αργοναύτες φτάσανε λίγο πριν το πανηγύρι αυτό. (Η εξήγηση παρακάτω, όταν ασχοληθούμε με τους χάλκινους ταύρους του Αιήτη.)

 

Ας βρούμε τώρα την αιτιολόγηση του γιατί η συγκεκριμένη ημερομηνία, κι όχι κάποια άλλη.

Η Γή περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο, όπως φαίνεται στο σχήμα:

Περιφορά_της_Γης_γύρω_από_τον_Ήλιο

Τα κόκκινα βέλη δείχνουν τη φορά περιστροφής καί ιδιοπεριστροφής, καί στα σχήματά μας βλέπουμε τη Γή κάθε φορά από την αντίστοιχη κόκκινη κουκκίδα.

Παίρνουμε τις τέσσερεις σημαντικές ημερομηνίες με τη σειρά.

 

α. Χειμερινό ηλιοστάσιο

Δεν συγκεντρώνει πολλά προσόντα, ώστε να το επέλεξαν γιά «σημάδι» του «12+1». Άλλως τε, γιά να φτάσουν οι Αργοναύτες Δεκέμβριο μήνα στην Κολχίδα (καμμία σχέση με τροπικά νησιά!), πρέπει να έπλευσαν μέσα σε προχωρημένο φθινόπωρο καί χειμώνα – πράγμα που δεν συνηθιζόταν τότε. Εκτός αν έκανε ασυνήθιστα γλυκό καιρό εκείνη τη χρονιά. Αλλά, πάλι, πανηγύρι στην ύπαιθρο χειμωνιάτικα δεν γίνεται.

Εν πάσει περιπτώσει, θα δοκιμάσουμε να βρούμε θεωρητικά προς ποιά διεύθυνση πρέπει να χτιστεί ένας ναός σε τόπο Τ, γεωγραφικού πλάτους (γγπ), ώστε οι πρώτες ακτίνες του ανατέλλοντος Ηλίου στις 21/12 να πέσουν επάνω στο ιερό του.

Τη στιγμή της ανατολής στις 21 Δεκεμβρίου, η εικόνα της Γής «από το πλάϊ» -θέση (α)- είναι κάπως έτσι (ο ναός απεικονίζεται με μώβ περίγραμμα) :

προσανατολισμός-ναού-α1-χη-πλάγιο

Από «επάνω», η αντίστοιχη εικόνα είναι:

προσανατολισμός-ναού-α2-χη-κάτοψη

Βλέπουμε πως ο προσανατολισμός του ναού δεξιοστρόφως από βορράν (δαβ) θα είναι 90°+φ. Ζητάμε να βρούμε τη γωνία φ. Αυτό, όμως δεν είναι εφικτό από τα ήδη παρατεθέντα σχήματα. Άρα, φτιάχνουμε τον αντίστοιχο γεωμετρικό «σκελετό» (στο σχήμα, μόνο γιά το βόρειο ημισφαίριο), ώστε να κάνουμε στερεομετρικούς υπολογισμούς:

προσανατολισμός-ναού-α3-χη-προοπτικό

Υπολογίζουμε:

Έστω πως ο ναός βρίσκεται στον τόπο Τ. (Επάνω στον πράσινο γεωγραφικό παράλληλο.) Τη στιγμή που ανατέλλει ο Ήλιος στον τόπο Τ (χρυσός κάθετος κύκλος = ορίζοντας ανατολής-δύσης, ή «terminator») στις 21 Δεκεμβρίου, ζητάμε να βρούμε τη γωνία φ (ανάμεσα στον χρυσό κύκλο καί τον μώβ μεσημβρινό). Η φ είναι η γωνία, που πρέπει να προστεθεί στις 90°, ώστε να χτίσουμε ναό με τέτοιον τρόπο, που οι πρώτες ακτίνες του ανατέλλοντος Ηλίου στο χειμερινό ηλιοστάσιο να συμπέσουν με τον διαμήκη άξονα του ναού. (Δηλ. ο ναός θα είναι παράλληλος στην ακτίνα της Γής ΟΙ.)

Η (στερεά) γωνία φ προβάλλεται επάνω στην (επίπεδη) γωνία Β’ΤΑ’. Έτσι, αρκεί να βρούμε τη δεύτερη.

  1. Η Β’ΤΑ’ = φ είναι το τόξο ημιτόνου Β’Α’/Β’Τ, φ = arcsin(Β’Α’/Β’Τ). (Το τρίγωνο ΤΑ’Β’ είναι ορθογώνιο στη γωνία Α’.) Όμως,
  2. Β’Α’ = ΟΒ’*tan(κ), όπου κ = η κλίση του άξονα της Γής, 23.439°. (Το τρίγωνο Α’Β’Ο είναι ορθογώνιο στη γωνία Β’, μόνο που στο σχήμα δεν σχεδίασα τη γραμμή ΟΑ’.) Με τη σειρά του, το
  3. ΟΒ’ = ΟΤ*sin(ΟΤΒ’) = R*sin(γγπ), όπου R = η ακτίνα της Γής καί γγπ = γωνία γεωγραφικού πλάτους του τόπου Τ = Ι’ΟΤ = ΟΤΒ’. (Το τρίγωνο ΟΤΒ’ είναι ορθογώνιο στη γωνία Β’.) Τέλος,
  4. Β’Τ = ΟΤ*cos(ΟΤΒ’) = R*cos(γγπ).

Το σύστημα των ανωτέρω εξισώσεων (1) / (2) / (3) / (4) συνδυαζόμενο, δίνει:

B’Α’/Β’Τ = R*sin(γγπ)*tan(κ) / R*cos(γγπ) = tan(γγπ)*tan(κ)

Καί τελικά:

φ = arcsin(tan(γγπ)*tan(κ))

Πάμε στο λογιστικό φύλλο, να φτιάξουμε τον πίνακα τιμών της γωνίας (90°+φ) σε συνάρτηση με το εκάστοτε γεωγραφικό πλάτος:

απόκλιση-Κολχίδα-χη

Βλέπουμε πως γιά το γεωγραφικό πλάτος της Κολχίδας (περίπου 42°), ο προσανατολισμός ενός ναού θα είναι περίπου 113° δαβ.

Φυσικά, πολύ ευκολώτερο είναι να βρούμε με εμπειρική παρατήρηση το σημείο ανατολής της 21ης Δεκεμβρίου.

 

β. Εαρινή ισημερία

Το σημείο της ανατολής κατά την εαρινή ισημερία είναι ένας καλός υποψήφιος, χάρη στο χρυσόμαλλο δέρας. Βλέπετε, με βάση αυτό ακριβώς το σημείο ορίζεται ο εκάστοτε «μεγάλος μήνας». Συνεπώς, εάν ο Φρίξος εναπέθεσε το χρυσόμαλλο δέρας στην πυραμίδα στο τέλος του διαδρόμου του «12+1», τότε αυτή η χειρονομία ίσως σήμαινε ευχές καλοτυχίας γιά τον «μεγάλο μήνα του Κριού», που ερχόταν σύντομα.

(Αν είναι έτσι, ο Φρίξος έφτασε στην Αία όταν ο διάδρομος του «12+1» έδειχνε λίγο παραπάνω από τη μισή μοίρα του Ταύρου. Αυτό το συμπεραίνουμε από το χρονοδιάγραμμα των ζωών των ηρώων μας, εφ’ όσον ο Τρωϊκός ξεκίνησε ακριβώς στην αλλαγή του «μεγάλου μήνα», μισό αιώνα μετά τη γέννηση του Άργου. Κι εφ’ όσον μία μοίρα μετάπτωσης του άξονα της Γής διαρκεί κάπου 72 χρόνια.)

Εδώ, ο θεωρητικός υπολογισμός του προσανατολισμού του ναού είναι απλούστατος: αρκεί να σημαδεύει τη μαθηματική ανατολή (90° δαβ), ανεξάρτητα από το γεωγραφικό πλάτος. Διότι η γραμμή ανατολής συμπίπτει με τον μεσημβρινό του τόπου (η μώβ καμπύλη – μόνο που δεν τη σχεδίασα μέχρι τον Νότιο Πόλο, όπως έπρεπε), άρα όλοι οι τόποι αυτού του μεσημβρινού φωτίζονται ταυτόχρονα από τον ανατέλλοντα Ήλιο.

Ιδού πώς φαίνεται η Γή από τη θέση (β) :

προσανατολισμός-ναού-β1-ει-πλάγιο

Η εαρινή ισημερία στις παραδόσεις των λαών γενικά θεωρείται ευοίωνη μέρα, διότι συνδέεται με την αναγέννηση της Φύσης. Σηκώνει καί υπαίθριο πανηγύρι, έστω καί σε τόπους όπως η Κολχίδα. Η μοναδική μας επιφύλαξη να δεχθούμε άφιξη της Αργούς στην Αία στα μέσα Μαρτίου, συνίσταται στο ότι αυτή έπρεπε να πλεύσει τους αμέσως προηγούμενους μήνες. Δηλαδή, να αντιμετωπίσει όχι τον καλύτερο δυνατό καιρό.

Καί, βέβαια, ότι το όργωμα με τους χάλκινους ταύρους συμβολίζει το φθινόπωρο – όχι την άνοιξη.

 

γ. Θερινό ηλιοστάσιο

Αυτή η ημερομηνία είναι μία πολύ καλή ημέρα, γιά ν’ αρπάξει κανείς ένα χρυσόμαλλο δέρας! ΛΟΛ!!! 🙂

Γιά να φτάσει στην Αία, η Αργώ θα έπλεε μέσα στο καλοκαίρι. Ο καιρός θα ήταν πολύ καλός γιά υπαίθριο πανηγύρι. Καί το θερινό ηλιοστάσιο συμβολίζει τον θρίαμβο του Ήλιου καί του (κάθε είδους) φωτός.

Πιθανώτατα, μάλιστα, οι βαίτυλοι στις πυραμίδες να φορτίζανε στο μέγιστο.

Η εικόνα της ανατολής ενός τόπου στις 21 Ιουνίου με τη Γή «από το πλάϊ» -με τον παρατηρητή στη θέση (γ)- είναι:

προσανατολισμός-ναού-γ1-θη-πλάγιο

Κι από «επάνω»:

προσανατολισμός-ναού-γ2-θη-κάτοψη

Γιά να υπολογίσουμε τη γωνία φ καί σ’ αυτή την περίπτωση, σχεδιάζουμε πάλι τον κατάλληλο γεωμετρικό «σκελετό» του βορείου ημισφαιρίου:

προσανατολισμός-ναού-γ3-θη-προοπτικό

Με τα σύμβολα ακριβώς ίδια, όπως στο χειμερινό ηλιοστάσιο, καί με ακριβώς ίδιους υπολογισμούς, βρίσκουμε πως ο προσανατολισμός του ναού θα είναι 90°-φ δαβ.

Ρίχνουμε τη συνάρτηση στο λογιστικό φύλλο γιά ζεύγη τιμών (γγπ, 90°-φ), καί παίρνουμε:

απόκλιση-Κολχίδα-θη

Γιά το γεωγραφικό πλάτος της Κολχίδας (περίπου 42°), ο προσανατολισμός ενός ναού θα είναι περίπου 67° δαβ.

Καί πάλι είναι πολύ ευκολώτερο να βρούμε με εμπειρική παρατήρηση το σημείο ανατολής της 21ης Ιουνίου.

Το «μείον» στην επιλογή της 21ης Ιουνίου (ως ημερομηνίας που σημάδευε το «12+1», άρα ως ημέρας αρπαγής του δέρατος) συνίσταται στο ότι δεν υφίστανται ναοί παγκοσμίως με τέτοιους προσανατολισμούς. Ελάχιστοι υπάρχουν, καί το γεγονός μπορεί κάλλιστα ν’ αποδοθεί στην τυχαιότητα.

 

δ. Φθινοπωρινή ισημερία

Εδώ, ως προς τον προσανατολισμό του ναού, ισχύουν ακριβώς τα ίδια με την εαρινή ισημερία: βλέπει καθαρά προς τη μαθηματική ανατολή, στις 90° δαβ. Με τον παρατηρητή στη θέση (δ), η εικόνα της Γής «από το πλάϊ» είναι:

προσανατολισμός-ναού-δ1-φι-πλάγιο

Γιά την υποψηφιότητα της φθινοπωρινής ισημερίας συνηγορούν το ότι η Αργώ θα έπλεε με καλοκαιρία, καί το ότι το όργωμα με τους χάλκινους ταύρους (που ο Αιήτης υποχρέωσε τον Ιάσονα να κάνει) είναι εργασία συμβολική της εποχής του φθινοπώρου.

Μόνο που η ανατολή του Ηλίου συμβαίνει ακριβώς 180° απέναντι από τον τρέχοντα «μεγάλο μήνα». Κι αυτό ίσως μετράει αρνητικά γιά την φθινοπωρινή ισημερία στην Αία, ως ημέρα αρπαγής του χρυσομάλλου δέρατος.

 

Συμπερασματικά, τις μεγαλύτερες πιθανότητες (να συνέβη επάνω τους η αρπαγή του δέρατος) συγκεντρώνουν πρώτα το θερινό ηλιοστάσιο, καί μετά η φθινοπωρινή ισημερία. Τα αρνητικά τους σημεία αυτών είναι πολύ μικρότερα από τα θετικά τους.

Άρα, το «12+1» του Αιήτη είτε σημάδευε 67° δαβ, είτε ακριβώς 90° δαβ.

(συνεχίζεται)

Advertisements